Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır? Süreç ve İtiraz Rehberi

Pozitif İçerik3 hafta önceSon güncelleme: 2 Ekim 2026

3 dakika okuma süresi

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespitini anlatan mimari çizim tarzında bina görseli

Neler Okuyacaksınız --->

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti, binanın deprem güvenliği hakkında kişisel bir kanaat değil, yetkili kuruluşların teknik incelemesine dayanan resmî süreçtir. 6306 sayılı Kanun uyarınca malik veya kanuni temsilcisi, Başkanlıkça lisanslanmış kurum ve kuruluşlara başvurarak tespit yaptırabilir. Tespit sonucuna karşı itiraz süresi ise bildirim usulüne bağlı olarak 15 gündür. Bu nedenle ilk iş, binanın adresi ve tapu durumu için doğru kurumu belirlemek; ikinci iş de gelen bildirimlerin tarihini dikkatle kaydetmektir.

Türkiye’de “kentsel dönüşüm” araması arttığında çoğu zaman tek bir cevabın herkes için geçerli olduğu sanılır. Oysa riskli yapı tespiti, kira desteği, yeniden yapım kararı ve finansman birbirinden ayrı başlıklardır. Aşağıdaki çerçeve, resmî mevzuattaki temel akışı anlamak içindir; somut taşınmaz, miras, ortaklık veya sözleşme uyuşmazlıklarında bir hukukçu ve yetkili teknik kuruluşla görüşmek gerekir.

Riskli yapı ne demektir?

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, riskli yapıyı ekonomik ömrünü tamamlamış ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski bilimsel ve teknik verilere dayanarak tespit edilmiş yapı olarak tanımlar. Bu tanım, her eski binanın kendiliğinden “riskli” sayıldığı anlamına gelmez. Resmî statü, mevzuata uygun tespit ve ardından yürütülen bildirim işlemleriyle oluşur.

Riskli alan, rezerv yapı alanı ve riskli yapı kavramlarını da birbirine karıştırmamak gerekir. Riskli yapı, tek bir binaya ilişkin teknik değerlendirmedir. Riskli alan veya rezerv yapı alanı ise daha geniş bir yer ve planlama çerçevesiyle ilgilidir. Başvurudan önce hangi başlığın gündemde olduğunu belediye, il müdürlüğü veya Kentsel Dönüşüm Başkanlığı kanallarından teyit etmek, yanlış evrak hazırlama riskini azaltır.

Başvuru ve tespit aşaması

Kanunun güncel metnine göre tespit, öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, masrafları kendilerine ait olmak üzere lisanslı kurum ve kuruluşlara yaptırılır. Lisanslı olmayan kişi ya da şirketlerin tekliflerini “resmî risk raporu” olarak kabul etmemek önemlidir. Başvuru öncesinde kuruluşun güncel yetkisini resmî listeden kontrol edin; ücret, numune alma yöntemi, rapor teslimi ve olası ek masrafları yazılı isteyin.

Teknik raporun sonucunun ilgili idareye veya Başkanlığa bildirilmesiyle idari aşama başlar. Malikler süresinde tespit yaptırmazsa Başkanlık veya idare tespiti yapabilir ya da yaptırabilir. Bu ihtimal, özellikle tebligat veya e-Devlet bildirimlerinin düzenli takip edilmesini gerekli kılar. Apartman içi bilgilendirmede yalnızca sözlü anlatımla yetinmeyin; raporun hangi yapı için, hangi tarih ve kayıtla düzenlendiğini görün.

Bildirim geldiğinde 15 günlük itiraz süresi

Kanun, riskli yapı tespitine maliklerin veya kanuni temsilcilerinin 15 gün içinde itiraz edebileceğini düzenler. Tespit, tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmek üzere tapuya bildirilir; yapıdaki tutanak, e-Devlet bildirimi ve muhtarlıkta ilan gibi usuller mevzuatta yer alır. Sürenin hangi gün başladığı, somut dosyadaki bildirim ve ilan kayıtlarına göre değerlendirilir. Bu yüzden ekran görüntüsü, tebligat, ilan tarihi ve raporun bir kopyasını saklamak pratik bir önlemdir.

İtiraz, “binanın yıkılmasını istemiyorum” biçimindeki genel bir dilekçeden fazlasını gerektirir. Teknik hesap, numune, yapı bilgisi veya usule dair iddianız varsa bunları belgeleyip uzman desteğiyle sunmak daha sağlıklı olur. İtirazlar, kanunda tarif edilen teknik heyet tarafından incelenir. Süreyi kaçırmamak, raporu görmeden imza atmamak ve komşularla aynı bilgi setini paylaşmak, tartışmayı daha yönetilebilir hâle getirir.

Tespit sonrasında hangi konular ayrı değerlendirilir?

Riskli yapı kaydı, yeniden yapımın bütün finansal ve mülkiyet ayrıntılarını tek başına çözmez. Tahliye ve yıktırma takvimi, maliklerin kararları, arsa payları, müteahhit sözleşmesi, ruhsat, kira yardımı ve kredi imkânları farklı mevzuat ve başvuru koşullarına bağlanabilir. Bu nedenle “riskli çıktı, otomatik olarak şu kadar destek alınır” gibi sabit tutar veya süre vaatlerine dikkat edin.

Kira desteği hakkında başlangıç bilgisi için sitemizdeki kentsel dönüşüm kira yardımı rehberini de okuyabilirsiniz; ancak tutar ve şartlar zamanla değişebileceğinden son başvuruda ilgili kurumun güncel duyurusunu esas alın. Deprem sonrası resmî bilgiye hızlı erişmenin neden önemli olduğunu görmek için Şanlıurfa Karaköprü depremine ilişkin ilk resmî veriler yazımız da güncel kaynak kontrolü açısından yararlı bir örnektir.